اولی زند ءُ پُشت ءِ ھال
میر غوس بخش بزنجو 1917 ءَ بلوچستان ءِ ضلع خضدار ءِ شہر شیشی ءَ ودی بوتگ۔ آئی ءِ سیادی گوں جات بلوچ راج ءَ بوتگ ءُ آئی ءِ وانگ ءُ زانگ کراچی ءُ برطانوی ہندوستان ءِ دگہ شہراں بوتگ ءُ اودا آئی ءَ گوں دیمروئی ، نوآبادیاتی ، ءُ مارکسی لیکہاں رابطہ بوتگ۔ اے بنداتی اثراتاں آئی ءِ دنیا ءِ ندارگ ءِ دروشم دات ءُُ آئی ءِ چاگردی انصاف ءُُ راجی وت واجہی ءِ ھاترا آئی ءِ زندمان ءِ عزم ءِ بُن ھشت ایر کت۔
سیاست ءِ تہا ھوار بوھگ ءُ دیمروئی ءِ لیکہ
بزنجو بندات ءَ مسلم لیگ ءِ وسیلہ ءَ سیاست ءَ گوں بندوک بوت بلے زوت دیمروئی ءُ چپ ءُ چاگردی نظریات ءِ نیمگ ءَ رھادگ بوت۔ آئی ءَ سیاسی سرپدی ءُ دود ءُ ربیدگی پجار ءِ دیمروئی ءِ حاترا بلوچستان ءِ دود ءُ ربیدگی اتحاد ءِ بُن ہشت ایر کُت۔ 1950 ءِ دھک ءَ آئی ءَ گوں استمان گال ءِ تحریک ءَ ہمگرنچ بوت کہ آ تحریک ءَ بلوچ نیشنلزم ءَ گوں نوکیں چاگردی ءُ سیاسی فکر ءَ ہوار کنگ ءِ جہد کتگ۔
آ نیشنل عوامی پارٹی ءِ بُن ھشت ایر کنوکیں باسک بوتگ کہ پاکستان ءِ مستریں دیمروئی پسندیں سیاسی اتحاد بوتگ کہ آئی ءَ بلوچ، پشتون، سندھی ءُ بنگالی راجدوست یکجاہ کتگ اَنت۔ بزنجو ءِ ھیال ءُ لیکہ ءِ بُن ھشت ھمے باور ءَ بوتگ کہ پاکستان یک کثیر القومی ریاستے ءُ جمہوری ھستی ءِ بستار ءَ زندگ بوھگ ءِ ھاترا وفاقیت ءَ را وتیگ کنگی اِنت۔
آئین سازی و پارلیمانی سیاست .
آئی ءِ گیشتریں زانتکاریں سیاسی کرد 1970 ءِ لس گچینکاری ءَ پد بوتگ کہ نیپ ءَ بلوچستان ءُ NWFP (نوں خیبر پختونخوا) ءَ اکثریت زرتگ۔ 1972 ءَ بزنجو بلوچستان ءِ گورنر جوڑ کنگ بوت ءُ سردار عطا اللہ مینگل سر وزیر جوڑ بوت۔ اے یک تاریخی ساھتے ءِ نشان بوت-بلوچ راجدوست نوں آئینی وسیلہ ءِ وسیلہ ءَ وتی استان ءِ سر ءَ حکومت کنگ ءَ اتنت۔
بزنجو ءَ گورنر ءِ بستار ءَ وفاقی حکومت ءُ بلوچ مہلوک ءِ نیام ءَ گپ ءُ تران ءِ سرا زور دات۔ آئی ءَ بلوچستان ءِ مزنیں طبیعی وسیلہانی سرا – خاص کر گیس، معدنیات ءُ بندرگاہانی سرا دمگی کنٹرول ءِ حمایت کتگ۔ بلے آئی ءِ لوٹ مزن وزیر ذوالفقار علی بھٹو ءِ مرکزیت ءِ وژن ءَ گوں ٹکر بوت انت کہ آ صوبائی دعویٰ ءِ سرا گیش ءَ چہ گیش ہشیار بوت۔
بھٹو سرکار ءِ گوما ٹکر ءُ بندیگ کنگ .
1973 ءَ بھٹو سرکار ءَ گچین بوتگیں بلوچستان سرکار چہ کار ءَ کش ات ءُ یک زالمیں جنگی آپریشن یے بندات کت۔ بزنجو گوں دگہ نیپ ءِ سروکاں بدنامیں حیدرآباد سازش کیس ءَ دزگیر کنگ ءُ آئی ءِ سر ءَ غداری ءِ ارش کنگ بوتگ۔ آہانی سرا پاکستان ءِ ٹُکّگ ءِ پندل سازگ ءِ الزام جنگ بوتگ۔
حیدرآباد جیل ءِ سالانی تہا بزنجو ءَ وتی بنیاتی کتاب نبشتہ کتگ . ماں دربار مردم .، بلوچ حقوق ءِ زوراکیں دفاع ءُ استبدادی ءِ سرا نقد۔ کتاب بلوچ سیاسی فکر ءِ یک بنیاتی سنگے جوڑ بوت، آئی ءِ آئینی لیکہ ءُ سیاسی بدلی ءِ ھاترا غیر تشدد ءِ حکمت عملی ءِ سرا چمشانک دات۔
جیل ءِ پد ءِ سیاست ءُ نظریاتی صفائی
آجو کنگ ءَ پد بزنجو ءَ نیپ ءِ بندش ءِ پد ءَ پاکستان نیشنل پارٹی ءِ بُن ھشت ایر کت۔ آئی ءَ جمہوری جہد ءِ سرا پابند بوتگ ات ءُُ فوجی حکومت ءُُ زوراکی ءِ شورش ءِ دوئیں سرا سک مخالفت کتگ ات۔ آئی ءِ باور ایش ات کہ بلوچ ءِ مول ءُ مراد ایوک ءَ پراھ ءُ شاھگانیں آئینی متحرک کنگ ءِ وسیلہ ءَ سوبمند بوت کنت، نہ کہ جدائی ءِ وسیلہ ءَ۔
وھدے کہ آئی ءِ اعتدال پسندیں رھبند ءَ جنگولی راجدوستانی تنقید ءِ دعوت دات کہ آیاں سلاہ بندیں مزاحمت ءَ را ترجیح داتگ ات، بزنجو ءَ وتی موقف برجاہ داشتگ ات۔ آئی ءَ دلیل دات کہ بامردیں بدلی ایوک ءَ سیاسی ھوار بوھگ ءُ وفاقی اصلاحات ءِ وسیلگ ءَ اتک کنت۔ ھما وھد ءَ کہ ھشتاد ءِ دہک ءَ شورشاں زور زرتگ ات، آئی ءَ گپ ءُ تران، وت واجہی ءُ صوبائی ھکانی احترام ءِ ھکل ءَ برجاہ داشتگ ات۔
مرگ ءُ پائیداریں میراث
11 اگست 1989 ءَ میر غوس بخش بزنجو اے دنیا ءَ رھادگ بوت، آئی ءِ بیرانی ءَ چہ بلوچ سیاست ءِ تہ ءَ یک دورے ءِ آسر بوت، بلے آئی ءِ فکری ءُ سیاسی پگر آئین سازیں بلوچ چست ءُ ایرانی سر ءَ انگت ءَ اثر مند انت۔ آ ہما نادریں رہشونانی تہا یکے کہ آئی ءَ قبائلی میراث ءَ گوں نوکیں سیاسی فکر ءَ توازن کتگ ات، ءُُ آئی ءَ ٹوٹ ءُُ پُٹ ءِ سرا مصالحت ءِ سرا اصرار کتگ ات۔
آئی ءِ مستریں میراث ایش اِنت کہ بلوچ راجدپتر ءَ چہ یک خالص قبائلی ءُ جذباتی تحریکے ءَ یک سیاسی نظریہ یے ءَ بدل بہ کنت کہ آئی ءِ بُن ھشت وفاقیت، جمہوریت ءُ حقانی سرا مبنی جہد اِنت۔ مرچی بازیں بلوچ رہشون کہ پارلیمانی سیاست ءَ بہر زور اَنت آ بزنجو ءِ لیکہ ءِ پدا گوشدار اَنت اگاں آ راہ ءُ راہبنداں ہم چہ یکے دومی ءَ جتا بہ بنت۔
آسر
میر غوس بخش بزنجو ایوک ءَ سیاستدانے نہ بوتگ؛ آ یک مفکر ءُ ریاستی مردمے بوتگ۔ آئی ءَ اے ھیال ءِ دیم ءَ اوشتاتگ کہ مظلومیں راج جمہوریت ءُ آئین سازی ءِ رھبند ءَ یلہ دیگ ءَ ابید وتی ھکانی دعویٰ ءَ کن اَنت۔ فوجی جبر ءِ دیم ءَ آئی ءَ گپ ءُ تران ءِ پیشکش کتگ۔ زوراکیں جدائی پسندی ءِ دیمروئی ءِ ھلاپ ءَ آئی ءَ عقل پیش داشت۔
آئی ءِ زند گرانیں وھداں اصولی رہشونی ءِ امکان ءِ گواہی اِنت-اے رہشونی کہ پاپولیزم ءِ سرا زور نہ دنت، بلکیں ایشی ءِ بدل ءَ رژنائی، عقل ءُ اخلاقی وضاحت ءِ سرا انحصار کنت۔ مرچیگیں ٹُکّر ٹُکّر بوتگیں پاکستانی فیڈریشن ءِ تہا بزنجو ءِ توار پیسر ءَ چہ گیشتر ھست اِنت کہ آ نہ ایوک ءَ بلوچستان ءَ بلکیں سرجمیں ملک ءَ را ھواریں وفاقی ءُ انصاف ءِ نیمگ ءَ زور دیگ ءَ اِنت۔